Czystek właściwości

Czystek – właściwości i sposoby zaparzania

Czystek siwy jest rośliną krzewiastą należącą do rodziny posłonkowatych. Jego łacińska nazwa brzmi Cistus incanus. Roślina ta zawiera wiele cennych substancji. Od dawna wykorzystywali ją w medycynie ludowej mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego, a mieszkańcy Europy przekonali się do tej rośliny dopiero teraz.

Jak wygląda czystek

Liście krzewu czystka siwego są pojedyncze, lancetowato-jajowate. Charakterystyczne jest to, że nie opadają one przed zimą. Po górnej i dolnej stronie są pokryte gruczołami, które przy podrażnieniu wydzielają związki żywicze. Roślina ta tworzy kwiaty o dużych różowawych delikatnych płatkach. Płatki te wyglądają jakby były wykonane z pomiętego papieru. Środek kwiatu jest żółtopomarańczowy.

Substancje zawarte w czystku

Najcenniejszymi częściami czystka siwego są jego liście i łodyżki. To właśnie w nich występują związki polifenolowe i terpenowe, olejki eteryczne i flawonoidy. Po zbiorze te fragmenty roślin są suszone, a następnie mielone. Dzięki temu uzyskuje się szarozielony, bardzo lekki susz gotowy do zaparzania.

Właściwości czystka siwego

Według medycyny ludowej obszaru Morza Śródziemnego ziela tego używano dawniej przy problemach z układem pokarmowym, moczowym i oddechowym, infekcjach skórnych i problemach ze stawami.
Przeprowadzone niedawno badania potwierdziły, że związki zawarte w czystku siwym mobilizują pracę układu odpornościowego. Związki polifenolowe zawarte w tej roślinie neutralizują wpływ wolnych rodników, dzięki czemu spowalniają procesy starzenia się organizmu i mogą przyczynić się do złagodzenia procesów zapalnych i infekcji bakteryjnych. Ponadto sprzyjają one wzrostowi witalności organizmu.

Sposoby przygotowania naparów z czystka 

Wsypujemy 1 łyżkę stołową (dużą) suszonego czystka do kubka i zalewamy szklanką wrzątku (lub wrzącego mleka), a następnie nakrywamy kubek. Napar powinien parzyć się około 8-10 minut. Po tym czasie przecedzamy go i możemy od razu pić. Dobrze jest wypijać 2-4 szklanki dziennie, przy czym jedną porcję suszu można zalewać wrzątkiem nawet do 4 razy (cenne polifenole migrują do płynu stopniowo, a dzięki kilkukrotnemu zalewaniu wydostaną się one z liści prawie wszystkie). Dobrym rozwiązaniem jest stosowanie zaparzacza do herbat lub ziół w postaci sitka zanurzonego we wrzątku. Usprawni nam to odcedzanie ziół po zaparzeniu.


Napar można wzbogacić miodem, sokiem malinowym lub sokiem świeżo wyciśniętym z cytryny (dodawajmy je po przestudzeniu naparu, aby nie straciły swych cennych substancji) lub posłodzić stewią.


Napar czystka można przygotować także zapobiegawczo, w celu podniesienia odporności w okresach przeziębień i infekcji związanych ze zmianą pogody lub zmianą sezonu. W tym celu stosujemy mniejszą dawkę suszu: 1 łyżkę stołową (dużą) zalewamy 4 szklankami wrzątku. W czasie upałów do naparu można dodać także kostki lodu, plasterki cytryny lub pomarańczy i listki mięty.


Skuteczność produktów ziołowych zależy w dużej mierze od ich regularnego stosowania. W ich przypadku korzystnego oddziaływania nie powinniśmy się spodziewać po jednokrotnym użyciu. Podobnie jest z zielem czystka siwego: jego wyraźnie dobroczynny wpływ na nasze samopoczucie zauważmy tylko przy codziennym stosowaniu już po miesiącu od rozpoczęcia kuracji.


W literaturze znaleźć można przepisy na nalewkę czystkową (na 1 część suchego ziela przypada 5 części alkoholu 50-60%; po miesiącu przefiltrować i pić po ok. 5-10 ml 3 razy dziennie) i nalewkę czystkową na winie (na 1 część suchego ziela przypada 7 części białego lub czerwonego wina wytrawnego; po miesiącu przefiltrować i pić 1 kieliszek na dobę).


Pamiętajmy jednak o konsultacji z lekarzem jeśli prowadzona jest u nas jakaś terapia (napary ziołowe mogą wpływać na sposób działania i skuteczność przyjmowanych leków).