Oznaczenia herbat – co znaczą OP, BOP, FOP, TGFOP i inne skróty?

OP, BOP, FOP, TGFOP, FTGFOP, SFTGFOP… Przy nazwach czarnych herbat można czasem znaleźć prawdziwy alfabet skrótów. Na pierwszy rzut oka wygląda to jak skomplikowany system ocen jakości. W rzeczywistości jest trochę inaczej.

Oznaczenia te służą przede wszystkim do opisywania formy i wielkości wysortowanych liści, stopnia ich rozdrobnienia oraz obecności młodych tipsów. Najczęściej spotyka się je przy czarnych herbatach produkowanych metodą orthodox, szczególnie pochodzących z Indii, Sri Lanki i innych regionów korzystających z podobnych systemów klasyfikacji.

Najważniejsze jest jednak jedno:

dłuższy skrót nie oznacza automatycznie lepszej herbaty.

Gradacja dostarcza informacji o suszu, ale nie zastępuje informacji o plantacji, regionie, sezonie zbioru, sposobie produkcji ani jakości konkretnej partii.

Czym właściwie jest gradacja herbaty?

Po zakończeniu produkcji herbata jest sortowana. Liście i ich fragmenty mogą zostać rozdzielone według wielkości oraz wyglądu.

Dlatego z tej samej partii produkcyjnej mogą powstać różne frakcje: większe liście, liście łamane, drobniejsze fannings czy bardzo drobny dust.

Gradacja nie opisuje więc wyłącznie tego, z czego zerwano herbatę z krzewu, ale przede wszystkim tego, jak wygląda gotowy susz po produkcji i sortowaniu.

Ma to znaczenie również podczas parzenia. Drobniejszy liść ma większą powierzchnię kontaktu z wodą, dlatego zazwyczaj szybciej oddaje kolor, smak i aromat. Duży liść robi to zwykle bardziej stopniowo.

OP – Orange Pekoe

OP – Orange Pekoe jest jednym z najbardziej znanych oznaczeń.

Najczęściej odnosi się do stosunkowo dużych, całych liści. Wbrew nazwie nie oznacza herbaty pomarańczowej ani herbaty aromatyzowanej pomarańczą.

Określenie „Orange Pekoe” jest elementem historycznego systemu klasyfikacji liści.

W suszu typu OP zwykle znajduje się niewiele tipsów lub nie ma ich wcale.

FOP – Flowery Orange Pekoe

FOP – Flowery Orange Pekoe oznacza gradację całolistną, w której mogą znajdować się młodsze fragmenty pędu i tipsy.

Słowo „Flowery” również nie oznacza dodatku kwiatów ani kwiatowego aromatu. Jest częścią nazwy klasyfikacyjnej.

FOP spotyka się między innymi przy herbatach z Indii i Sri Lanki.

GFOP – Golden Flowery Orange Pekoe

Litera G – Golden wskazuje na obecność złocistych tipsów.

Dlatego GFOP – Golden Flowery Orange Pekoe to oznaczenie spotykane przy herbatach, w których widoczne są jasne, złociste fragmenty młodych pąków.

Nie należy jednak interpretować samej litery G jako certyfikatu jakości. Ilość i wygląd tipsów to tylko jeden z elementów charakterystyki suszu.

TGFOP – Tippy Golden Flowery Orange Pekoe

W oznaczeniu TGFOP pojawia się dodatkowa litera T – Tippy.

W praktyce informuje ona o bardziej zauważalnym udziale tipsów w stosunku do prostszych gradacji typu FOP czy GFOP.

Takie oznaczenia szczególnie często można spotkać przy herbatach Assam, Darjeeling oraz innych czarnych herbatach z Indii.

FTGFOP i SFTGFOP – skąd tyle liter?

Dalej możemy spotkać jeszcze bardziej rozbudowane skróty:

• FTGFOP – Fine lub Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe

• SFTGFOP – Special Fine/Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe

Dokładne rozwinięcie poszczególnych liter może różnić się w zależności od producenta i tradycji handlowej.

Są to bardziej szczegółowe oznaczenia stosowane przede wszystkim w handlu herbatami orthodox. W praktyce wskazują na określony wygląd całolistnego suszu i udział tipsów.

Nie warto jednak traktować ich jak punktów na jednolitej, światowej skali jakości.

Herbata oznaczona FTGFOP może być znakomita, ale sam skrót nie gwarantuje, że będzie lepsza w filiżance od dobrego OP czy BOP z innego ogrodu.

Co oznacza litera B?

Litera B pochodzi od słowa Broken, czyli „łamany”.

Jeśli pojawia się w oznaczeniu, mamy do czynienia z herbatą złożoną z mniejszych fragmentów liści.

Najbardziej znane przykłady to:

Herbata typu BOP nie jest automatycznie „gorszą wersją OP”.

Łamany liść zachowuje się po prostu inaczej podczas parzenia. Szybciej oddaje wodzie składniki odpowiedzialne za smak i kolor, dlatego często daje napar mocniejszy i bardziej zdecydowany w krótszym czasie.

Cały liść czy Broken – co jest lepsze?

Nie ma jednej odpowiedzi.

Herbaty z większym, całym liściem zwykle rozwijają się w wodzie bardziej stopniowo. Mogą dawać napary subtelniejsze i bardziej złożone.

Drobniejszy liść typu Broken zazwyczaj parzy się szybciej i łatwiej daje napar intensywny, mocny i wyraźnie zabarwiony.

To różnica w charakterze, a nie prosty podział na herbatę dobrą i złą.

Fannings i Dust – najmniejsze frakcje

Po sortowaniu pozostają również znacznie drobniejsze fragmenty liści.

Fannings to bardzo małe cząstki herbaty, mniejsze od typowych gradacji Broken.

Jeszcze drobniejszą frakcją jest Dust.

Ze względu na dużą powierzchnię kontaktu z wodą takie herbaty zaparzają się bardzo szybko. Z tego powodu fannings i dust są często wykorzystywane w herbatach ekspresowych.

Nie oznacza to jednak, że każdy drobny liść musi być złej jakości. Gradacja mówi przede wszystkim o wielkości cząstek, a nie daje pełnej oceny surowca.

Co oznacza „1” w OP1, BOP1 czy FTGFOP1?

Cyfra 1 pojawiająca się przy oznaczeniu wymaga szczególnej ostrożności.

Nie należy traktować jej jako uniwersalnego symbolu „pierwszej klasy jakości”, obowiązującego identycznie we wszystkich krajach i fabrykach.

Znaczenie dodatkowych cyfr zależy od konkretnego systemu sortowania oraz regionu. Mogą one służyć do wyróżnienia określonej frakcji lub wariantu danej gradacji.

Dlatego oznaczenie BOP1 należy czytać przede wszystkim jako konkretną klasę liścia stosowaną przez producenta, a nie jako ocenę „1 na skali jakości”.

First Flush i Second Flush – to zupełnie inna informacja

Przy herbatach, szczególnie z Darjeelingu, możemy spotkać określenia:

FF – First Flush
SF – Second Flush

Nie są to gradacje liścia.

Określają sezon zbioru.

First Flush oznacza pierwszy, wiosenny okres zbiorów. Herbaty z tego czasu często mają lżejszy, świeższy i bardziej kwiatowy charakter.

Second Flush pochodzi z późniejszego zbioru, zwykle na przełomie późnej wiosny i początku lata. W przypadku Darjeelingów napar bywa pełniejszy i może rozwijać charakterystyczne nuty owocowe określane jako muscatel.

Możemy więc spotkać herbatę opisaną np.:

Darjeeling FTGFOP1 First Flush

Pierwsza część nazwy informuje o gradacji liścia, natomiast „First Flush” mówi o sezonie zbioru.

Czy tipsy oznaczają lepszą herbatę?

Tipsy to najmłodsze, nierozwinięte fragmenty pędu herbacianego.

W czarnej herbacie mogą przybierać barwę srebrzystą, jasną lub złocistą. Ich obecność jest jednym z elementów wykorzystywanych przy klasyfikacji wielu herbat orthodox.

Duża liczba tipsów może być charakterystyczną cechą wartościowej partii, ale ponownie – nie wystarczy sama liczba liter w nazwie.

O jakości i smaku naparu decydują również między innymi:

• region i plantacja,

• odmiana krzewu herbacianego,

• termin zbioru,

• warunki pogodowe,

• sposób obróbki,

• świeżość liści,

• jakość konkretnej partii.

Czy te oznaczenia dotyczą wszystkich herbat?

Nie.

System OP, FOP, TGFOP, BOP itd. jest najbardziej kojarzony z czarnymi herbatami orthodox z takich regionów jak Indie czy Sri Lanka.

Nie jest to jeden uniwersalny system używany do klasyfikowania wszystkich herbat na świecie.

Herbaty chińskie, japońskie czy tajwańskie mogą być opisywane według zupełnie innych zasad, nazw odmian, regionów, sposobów produkcji lub lokalnych klasyfikacji.

Dlatego nie należy próbować porównywać np. chińskiego Jin Jun Mei z Assamem FTGFOP wyłącznie na podstawie liczby liter znajdujących się w nazwie.

Jak czytać oznaczenie herbaty w praktyce?

Zamiast traktować gradację jak ocenę od „słabej” do „najlepszej”, warto potraktować ją jako dodatkową informację o suszu.

Przykładowo:

Ceylon BOP1 – możemy spodziewać się stosunkowo drobnego, łamanego liścia, który szybko oddaje kolor i intensywność.

Assam TGFOP – oznaczenie wskazuje na całolistną gradację z widocznym udziałem tipsów.

Darjeeling FTGFOP1 First Flush – oprócz informacji o gradacji otrzymujemy również bardzo ważną informację, że herbata pochodzi z pierwszego, wiosennego zbioru.

Dopiero połączenie tych danych z regionem, plantacją, terminem zbioru i opisem konkretnej partii pozwala naprawdę powiedzieć coś więcej o herbacie.

Najważniejsze: skrót pomaga, ale nie wybiera herbaty za Ciebie

Oznaczenia takie jak OP, BOP, FOP czy TGFOP są użytecznym językiem opisującym wygląd i sortowanie suszu.

Nie są jednak prostym rankingiem.

Dłuższy skrót nie gwarantuje lepszego smaku, cały liść nie zawsze będzie lepszym wyborem niż Broken, a cyfra „1” nie oznacza automatycznie światowej ekstraklasy.

Jeżeli wybierasz herbatę, patrz również na jej pochodzenie, sezon zbioru, rodzaj liścia i przede wszystkim profil smakowy.

Gradacja jest jedną z podpowiedzi – nie ostatecznym werdyktem.